Autorytatywne źródło wiedzy o pracy z drewnem. Od identyfikacji gatunku, przez chemię konserwatorską, po techniki szlachetnego wykończenia.
Przed przyłożeniem papieru ściernego należy ocenić wartość historyczną obiektu. Nie każdy stary mebel to antyk, ale usunięcie oryginalnej patyny z cennego obiektu drastycznie obniża jego wartość.
Wszystkie użyte materiały (kleje, werniksy) powinny być usuwalne bez szkody dla oryginału. Dlatego w antykach używamy kleju kostnego i politury szelakowej, a nie kleju poliuretanowego czy lakieru akrylowego.
Lepiej zachować i zakonserwować oryginalną powłokę z jej historią (patyną), niż zeszlifować wszystko "na biało" i polakierować na nowo.
Drewno jest materiałem anizotropowym i higroskopijnym. Oznacza to, że jego wymiary zmieniają się pod wpływem wilgotności powietrza, ale tylko w poprzek włókien. Wzdłuż włókien drewno jest stabilne.
Nierozumienie tej zasady prowadzi do pękania blatów stołów, gdy zostaną one na sztywno przykręcone do oskrzyni, bez możliwości "pracy".
Meble PRL i większość antyków są fornirowane. Warstwa szlachetnego drewna ma grubość 0.6mm - 1.0mm. Przeszlifowanie tej warstwy jest nieodwracalne.
Im wyższa wartość, tym trudniejsza obróbka, ale wyższa trwałość.
| Sosna / Świerk | 28-35 MPa Bardzo miękkie |
Podatne na wgniecenia. Trudne bejcowanie (powstają plamy - tzw. negatyw). |
| Orzech | 50-60 MPa Średnie |
Idealny do polerowania. Często spotykany w meblach Art Deco. |
| Dąb / Jesion | 66-78 MPa Twarde |
Duże, otwarte pory. Dąb czernieje w kontakcie z wodą i żelazem (reakcja garbników). |
| Mahoń / Palisander | 60-100+ MPa Egzotyczne |
Wymagają olejów penetrujących. Gęste usłojenie. |
Wybierz poziom zaawansowania, aby zobaczyć rekomendowane narzędzia.
Najczęstszym błędem jest "doklejanie" chwiejącego się krzesła bez jego rozebrania. Klej nałożony na stary klej nie stworzy trwałej spoiny.
Poprawna procedura naprawy:
Obecność otworów (1-2mm) nie zawsze oznacza aktywność owadów. Kluczowy jest pył.
Aktywne: Jasna, świeża mączka drzewna wysypuje się po ostukaniu mebla. Wymaga chemii (np. permetryna) wstrzykniętej w otwory i "kwarantanny" w folii.
Nieaktywne: Ciemne, "brudne" w środku otwory, brak pyłu. Można zaszpachlować twardym woskiem w kolorze.
Powstają, gdy stary klej kostny stracił przyczepność. Procedura naprawy bezinwazyjnej:
Szpachlowanie dużych ubytków wygląda amatorsko. Profesjonaliści wykonują "wstawkę":
Królowa wykończeń. Technika stosowana od XVIII wieku, dająca niezrównaną głębię i "życie" drewnu. Polega na nałożeniu setek mikroskopijnych warstw żywicy (szelaku) rozpuszczonej w alkoholu za pomocą tamponu.
Standardowy. Elastyczny, przezroczysty po wyschnięciu. Do mebli wewnątrz. Nieodwracalny (trudny do naprawy w przyszłości bez uszkodzenia drewna).
Wodoodporny. Pęcznieje wypełniając luki. Brudzi ręce na czarno (niezmywalny). Bardzo mocny. Stosować ostrożnie.
Tradycyjny klej do antyków. Nakładany na gorąco (kąpiel wodna). Odwracalny parą wodną. Jedyny słuszny wybór przy renowacji cennych obiektów historycznych.
Szmaty nasączone olejem lnianym (lub produktami na jego bazie, np. olejowoski) mogą ulec samozapłonowi podczas schnięcia w wyniku reakcji egzotermicznej (utleniania). To realne zagrożenie pożarowe.
Lata 50-70. Geometryczne, lekkie bryły. Wykończenie: Matowy lakier lub olej (zamiast dawnego chemoutwardzalnego lakieru na wysoki połysk). Nóżki "patyczaki", forniry orzechowe.
Surowe drewno łączone ze stalą. Zachowanie wad drewna (pęknięcia, ślady po pile, otwory po gwoździach). Wykończenie: Olej bezbarwny podkreślający słoje.
Romantyczne postarzanie. Malowanie farbą kredową (białą/pastelową) i przecieranie krawędzi papierem ściernym, aby odsłonić drewno. Woskowanie dla ochrony.
Wybór wykończenia to zawsze kompromis między wyglądem a funkcjonalnością. Poniższe zestawienie pomaga dobrać odpowiedni środek do przeznaczenia mebla.
Tworzy szczelną "szybę" na powierzchni. Najwyższa odporność na wodę i alkohol. Trudna naprawa punktowa (trzeba szlifować całość).
Penetruje włókna, drewno jest ciepłe w dotyku. Łatwa naprawa miejscowa, ale wymaga okresowej pielęgnacji (raz na rok).
Najszlachetniejsza powłoka o lustrzanym połysku. Całkowicie naturalna. Bardzo wrażliwa na wodę, alkohol i ciepło. Tylko do antyków.
Technika zdobnicza polegająca na wykładaniu powierzchni drewnianej innymi gatunkami drewna, tworząc płaskie wzory geometryczne lub obrazy.
Roztwór barwiący, który wnika w drewno zmieniając jego kolor, ale nie tworzy powłoki ochronnej. Wymaga nałożenia lakieru lub oleju na wierzch.
Siatka drobnych spękań na powierzchni starego werniksu. W konserwacji często pożądana jako dowód autentyczności (patyna).
Chemiczny proces wybielania drewna (głównie sosny) i powstrzymywania jego ciemnienia pod wpływem światła UV.
Kalkulacja dla renowacji ręcznej (bez profesjonalnych maszyn stacjonarnych). Uwzględnia czas pracy netto.